Что такое неазначальная форма: Дзеяслоў. Неазначальная форма дзеяслова. Часы дзеяслова (5 клас)

Урок беларускай мовы ў 7 класе “Неазначальная форма дзеяслова, яе сінтаксічная роля”

11

Неазначальная форма дзеяслова, яе сінтаксічная роля

Мэты: 1. Абудзіць пазнавальную цікавасць да тэмы, дапамагчы вучням зразумець асаблівасці значэння неазначальнай формы дзеяслова, усвядоміць яе граматычныя прыметы, сінтаксічную ролю ў сказе.

2. Ствараць умовы для пошукавай дзейнасці, садзейнічаць выпрацоўцы ўменняў правільна падбіраць інфінітыў да формы асабовага дзеяслова, вызначаць сінтаксічную ролю інфінітыва, правільна ўжываць дзеясловы неазначальнай формы ў маўленні.

3. Выхоўваць любоў да роднай зямлі, беражлівыя адносіны да прыроды.

Тып урока: урок тлумачэння новага матэрыялу

Абсталяванне: Беларуская мова: вучэб. дапам. для 6-га кл. /В. П. Красней, Я. М. Лаўрэль, С. Р. Рачэўскі. – Мінск: Нац. ін-т адукацыі, 2015; Беларуская мова: вучэб. дапам. для 5-га кл. Ч. 2/ В. П. Красней і інш. – Мінск: Нац. ін-т адукацыі, 2008; лісты самакантролю; алгарытмы пошуку; Беларуская савецкая энцыклапедыя, Т. 5; тлумачальны слоўнік; камп’ютар; аўдыязапіс песні “Жураўлі на Палессе ляцяць”; вучнёўскія фотаздымкі прыроды ў электронным варыянце; стыкеры для рэфлексіі

Метад навучання часткова пошукавы

Формы дзейнасці вучняў на ўроку: самастойная работа, работа ў парах, групавая работа

Міжпрадметныя сувязі: беларуская літаратура, музыка, экалогія.

Падрыхтоўчая работа: вучні прыносяць уласныя фотаздымкі прыроды ў электронным варыянце, рыхтуюць тэксты-рыфмаванкі для правядзення фізкультхвілінкі

План урока

1. Арганізацыйны момант

2. Актуалізацыя апорных ведаў

3. Мэтанакіраванне

4. Музычная паўза

5. Тлумачэнне новага матэрыялу:

а) стварэнне праблемнай сітуацыі

б) адкрыццё

7. Фізкультхвілінка

8. Замацаванне ведаў:

а) першаснае замацаванне

б) трэніровачнае замацаванне

в) творчае замацаванне

9. Падвядзенне вынікаў урока

10. Рэфлексія

11. Дамашняе заданне

Афармленне дошкі

(Не) знішчым мы, (не) страцім, (не) загубім

Сваіх азёр, лугоў, сваіх лясоў.

І родны край, і мову (не) разлюбім –

У кожным сэрцы гэты дзеяслоў!

В. Гардзей

Дата

Класная работа

Садок садзіць – жыццё…

(Не) берагчы парастка – (не) бачыць…

Арганізацыйны момант

Слова настаўніка: – Добры дзень! Вітаю вас на ўроку беларускай мовы. Я жадаю вам добрага настрою і плённай працы. Сёння мы будзем працягваць знаёміцца з часцінай мовы – дзеясловам. Пачнём урок з верша Віктара Гардзея “Мая граматыка”. Слухаючы твор, падумайце, якія ж дзеясловы павінны гучаць у нашых сэрцах.

Настаўнік чытае верш В. Гардзея “Мая граматыка”. Адначасова прэзентуюцца вучнёўскія фотаздымкі прыроды ў электронным варыянце.

У лесе родную вучыў я мову.

Назоўнікамі дрэвы ў ім гучаць.

Тут птушкі ўтвараюць дзеясловы –

Пяюць, шчабечуць, свішчуць і крычаць.

Прыметнікамі бор здалёк прыметны –

Зеленачубы, статны, залаты,

Сустрэне бор займеннікам прыветным:

Як з лепшым сябрам, з кожным ён на ты…

Звіні ж вякамі, мова, па-над краем –

На пераправе, ў лузе, пры сасне.

Жыццё не адмаўляе, а сцвярджае

Адмоўная часціна мовы – не.

Не знішчым мы, не страцім, не загубім

Сваіх азёр, лугоў, сваіх лясоў.

І родны край, і мову не разлюбім –

У кожным сэрцы гэты дзеяслоў!

Гутарка: 1. Якія дзеясловы павінны гучаць у нашых сэрцах?

2. Я прапаную сённяшні ўрок прысвяціць роднай зямлі. Згодны?

Актуалізацыя апорных ведаў

Заданне: выпісаць з апошняй страфы дзеяслоў, раскрыць дужкі, вызначыць час, лік, асобу. Адзін вучань выконвае заданне каля дошкі.

Вывад: Не з дзеясловамі пішацца асобна. Дзеясловы змяняюцца па часах, асобах, ліках.

Мэтанакіраванне

Самастойная праца або праца ў парах (сітуацыя выбару)

Заданне: спісаць з дошкі прыказкі, дапоўніўшы патрэбнымі словамі.

1. Садок садзіць – жыццё … (харашыць)

2. (Не) берагчы парастка – (не) бачыць … (дрэва)

Заданне: 1. На якія пытанні адказваюць дзеясловы? (што рабіць? што зрабіць?)

2. На што заканчваюцца дзеясловы? (на -ць, -чы)

3. Ці можна ў дзеяслове “садзіць” вызначыць час, лік, асобу? (у дзеяслове “садзіць” нельга вызначыць час, лік, асобу)

Вывад: гэта дзеясловы ў неазначальнай форме.

Запіс тэмы. Пастаноўка мэт (вучні ўдзельнічаюць у пастаноўцы мэт урока)

Знаёмства з планам работы.

Музычная паўза (гучыць запіс песні “Жураўлі на Палессе ляцяць” у выкананні ансамбля “Песняры”)

Заданне: выпісаць з песні дзеясловы ў неазначальнай форме

Вывад: выпісаныя дзеясловы адказваюць на пытанні што рабіць? што зрабіць?, заканчваюцца на –ць. Гэта дзеясловы ў неазначальнай форме.

Тлумачэнне новага матэрыялу:

стварэнне праблемнай сітуацыі (Дадатак 1)

Мы ўжо ведаем, на якія пытанні адказвае неазначальная форма дзеяслова, на што заканчваецца, але ці хопіць вашых ведаў , каб выканаць заданні па тэме на лістку самакантролю?

Заданне: на лістку самакантролю ў графе “У пачатку ўрока” ацаніць свае веды і ўменні знакамі “+” ці “-“ (“ведаю” ці “не ведаю”)

Самастойная праца.

Вывад: каб на лістку самакантролю стала больш “+”, трэба шукаць адказы на прапанаваныя пытанні. Засвоіўшы тэму ўрока, у канцы ўрока трэба будзе выканаць заданні ў лістку самакантролю.

Адкрыццё (пошук адказаў на пытанні) Заданне: аб’яднацца ў групы (творчыя лабараторыі) і, выкарыстоўваючы алгарытмы пошуку, знайсці адказы на пытанні. Падрыхтавацца да выступлення ў ролі настаўніка. (Дадатак 2)

Творчая лабараторыя № 1 (агульнае значэнне неазначальнай формы дзеяслова)

Творчая лабараторыя № 2 (марфемная будова дзеяслова ў неазначальнай форме)

Творчая лабараторыя № 3 (утварэнне неазначальнай формы дзеяслова)

Творчая лабараторыя № 4 (сінтаксічная роля неазначальнай формы дзеяслова)

Фізкультхвілінка

Фізкультхвілінку праводзяць загадзя падрыхтаваныя вучні ў вершаванай форме. Напрыклад:

  1. Раз – прыселі,

Два – усталі,

Тры – на насочках пастаялі,

На чатыры пацягнуцца, управа-ўлева павярнуцца,

Пяць – панахіляцца і заўсёды ўсміхацца!

  1. Пачынаем мы размінку,

Нахіляем сваю спінку.

Рукамі дакранёмся да падлогі,

Не згібаючы свае ногі.

Павароты галавы –

Раз, два, тры.

Ну, а зараз тры кіўкі –

Раз, два, тры.

Зробім пяць мы прысяданняў,

Вось і ўсе мае заданні.

Першаснае замацаванне

Выступленне прадстаўнікоў творчых лабараторый у ролі настаўніка.

Выкананне прапанаваных заданняў.

Творчая лабараторыя № 1 (агульнае значэнне неазначальнай формы дзеяслова)

а) паведамленне і тлумачэнне іншых назваў неазначальнай формы дзеяслова

б) заданне класу: адказаць на пытанне: чаму ў слоўніках не падаецца слова “працую”, а падаецца слова “працаваць”?

Вывад: у слоўніках словы падаюцца ў пачатковай форме. Для дзеяслова пачатковая форма – гэта неазначальная форма.

Творчая лабараторыя № 2 (марфемная будова дзеясловаў у неазначальнай форме)

а) паведамленне пра асаблівасці марфемнай будовы неазначальнай формы дзеяслова

б) заданне класу: разабраць па саставе дзеясловы ў прыказках “садзіць”, “берагчы”

Вывад: дзеясловы ў неазначальнай форме не змяяюцца, значыць, не маюць канчаткаў.

Творчая лабараторыя № 3 (утварэнне неазначальнай формы дзеяслова)

а) паведамленне пра ўтварэнне неазначальнай формы дзеяслова, пра захаванне пытанняў што рабіць? што зрабіць?

б) заданне класу: выканаць практыкаванне №408

Вывад: калі дзеяслоў адказвае на пытанне без прыстаўкі з-, то пры ўтварэнні неазначальнай формы дзеяслова ставіцца пытанне што рабіць? Калі дзеяслоў адказвае на пытанне з прыстаўкай з-, то пры ўтварэнні неазначальнай формы дзеяслова ставіцца пытанне што зрабіць?

Творчая лабараторыя № 4 (сінтаксічная роля неазначальнай формы дзеяслова)

а) паведамленне пра сінтаксічную ролю неазначальнай формы дзеяслова ў сказах

б) заданне класу: запісаць сказы, паставіць да інфінітываў пытанні, вызначыць, якімі членамі сказа з’яўляюцца дзеясловы ў неазначальнай форме.

Прыйшла пара пачынаць жніво.

Госця папрасілі пасадзіць на памяць дрэўца.

Жыць – Радзіме служыць.

Вывад: неазначальная форма дзеяслова можа быць любым членам сказа. Каб вызначыць сінтаксічную ролю інфінітыва, трэба правільна паставіць пытанне да слова.

Трэніровачнае замацаванне

Заданне: выканаць заданні ў лістку самакантролю.

Самаправерка, пастаноўка “+” ці “-” насупраць адказаў ў графе “У канцы ўрока” (адказы запісаны на адваротным баку дошкі). (Дадатак 3)

Пытанне: якое заданне было самым цяжкім?

Творчае замацаванне

Прыдумаць і запісаць у ліст самакантролю заданне №5 па тэме “Неазначальная форма дзеяслова”.

Лісты самакантролю здаць для праверкі настаўніку.

Падвядзенне вынікаў урока

Ацэнка індывідуальнай, групавой і калектыўнай дзейнасці.

Рэфлексія

На стыкерах напісаць інфінітывы, каб прадоўжыць запісаныя на дошцы пачаткі сказаў:

  1. Прыроду трэба …

  2. На наступным уроку давайце будзем …

Стыкеры з адказамі прымацаваць на дошку каля адпаведных сказаў.

Дамашняе заданне (на выбар)

§ 56, пр. 411

Скласці памятку “Як трэба паводзіць сябе ў лесе” з выкарыстаннем дзеясловаў у неазначальнай форме.

Дадатак 1

Неазначальная форма дзеяслова

Ліст самакантролю

Заданне

У пачатку ўрока

У канцы ўрока

1

Якія яшчэ назвы мае неазначальная форма дзеяслова? Чаму?

2

Разбярыце па саставе слова збіраць.

3

Утварыце неазначальную форму наступных дзеясловаў:

кашу

падабаецца

заблудзіліся

4

Вызначце сказы, у якіх выдзеленыя словы з’яўляюцца выказнікамі:

а) Мы спыніліся на паляне адпачыць.

б) Вясна нараджае жаданне весяліцца.

в) Жыць – Радзіме служыць.

г) Нельга рваць першацветы.

5

Дадатак 2

Творчая лабараторыя № 1

Агульнае значэнне неазначальнай формы дзеяслова

  1. Знайсці ў слоўніку словы працую, працавалі.

  1. Зрабіць вывад пра спосабы падачы дзеясловаў у слоўніку.

  1. Растлумачыць, чаму неазначальная форма дзеяслова з’яўляецца пачатковай.

  2. Прачытаць у Беларускай савецкай энцыклапедыі артыкул “Інфінітыў”.

  3. Растлумачыць паходжанне тэрміна “Інфінітыў”.

Творчая лабараторыя № 2

Марфемная будова дзеяслова ў неазначальнай форме

  1. Перакласці на беларускую мову дзеясловы принести, смотреть.

  1. Разабраць гэтыя словы па саставе. Успомніць, якія словы не маюць канчаткаў (падручнік “Беларуская мова” для 5 класа , Ч. 2, § 29)

  1. Зрабіць вывад пра асаблівасці марфемнай будовы дзеясловаў у неазначальнай форме.

Творчая лабараторыя № 3

Утварэнне неазначальнай формы дзеяслова

  1. Параўнайць дзеясловы: вучуся, вывучу, вывучаю.

  2. Паставіць да дзеясловаў пытанні.

  3. Ад асабовых дзеясловаў утварыць неазначальную форму.

  4. Праверыць, ці супадаюць першыя літары ў пытаннях да асабовых дзеясловаў і да дзеясловаў у неазначальнай форме.

  5. Зрабіць вывад аб правілах утварэння неазначальнай формы дзеяслова.

Творчая лабараторыя № 4

Сінтаксічная роля неазначальнай формы дзеяслова

  1. Успомніць, на якія пытанні адказваюць у сказе дзейнік, выказнік, азначэнне, дапаўненне, акалічнасць. (падручнік “Беларуская мова” для 5 класа , Ч. 1, § 15-19)

  2. Па пытанні вызначыць, якімі членамі сказа з’яўляюцца дзеясловы ў сказах:

а) Жаданне маляваць не пакідала дзяўчынку.

б) Еду я дадому пераведаць родных, блізкіх, дарагіх.

3. Зрабіць вывад пра сінтаксічную ролю неазначальнай формы дзеяслова.

Дадатак 3

Неазначальная форма дзеяслова

Ліст самакантролю (узор выканання)

Заданне

У пачатку ўрока

У канцы ўрока

1

Якія яшчэ назвы мае неазначальная форма дзеяслова? Чаму?

Пачатковая форма дзеяслова, інфінітыў

2

Разбярыце па саставе слова збіраць.

з – прыстаўка, бір – корань, а – суфікс, ць – суфікс

3

Утварыце неазначальную форму наступных дзеясловаў:

кашу – касіць

падабаецца – падабацца

заблудзіліся – заблудзіцца

4

Вызначце сказы, у якіх выдзеленыя словы з’яўляюцца выказнікамі:

а) Мы спыніліся на паляне адпачыць.

б) Вясна нараджае жаданне весяліцца.

в) Жыць – Радзіме служыць. ×

г) Нельга рваць першацветы. ×

5

infinitiv/o

infinitivo

Verba moduso2 esprimanta la agon aŭ staton en plej abstrakta, nedifina maniero: senrilate al la aganto (senpersone), sen verba modalo kaj sen verba tempo: kiel la nomoj2, infinitivo povas roli kiel subjekto, objekto, predikativo aŭ epiteto; la vortoj „por“ kaj „anstataŭ“, uzataj antaŭ infinitivo, havas la sencon ne de pura prepozicio, sed preskaŭ de konjunkcio [1];
Jano apenaŭ notis la regionan uzon de „pro“ kun infinitivo [2]; kiel moduso verba, infinitivo de transitiva verbo povas akcepti rektan komplementon; en Esperanto infinitivo estas la norma vortoformo vortara; en Esperanto infinitivo ĉiam finiĝas je -i, tial oni povas nomi ĝin „la i-moduso“;

Rim. : Zamenhof atentigas, ke “en Esperanto oni uzas la infinitivon nur aŭ en formo de rekta komplemento (ekzemple:

mi amas danci), aŭ en formo de nerekta komplemento kun la prepozicioj por, antaŭ (ol), anstataŭ, kaj ke en ĉiuj okazoj, kiam oni bezonas uzi la infinitivon kun iu alia prepozicio, oni devas uzi anstataŭ ĝi participon aŭ substantivon kun prepozicio (ekzemple: li foriris, ne preminte lian manonsen premado de lia mano anstataŭ sen premi lian manon“[3].

1. L. L.

Zamenhof: Lingvaj Respondoj, Dua Parto – Gramatiko
2. Johán Valano: Ĉu vi kuiras ĉine?, 5
3. L. L. Zamenhof: Lingvaj Respondoj, Respondo 30, La Revuo, 1908, Februaro

angle:
infinitive
beloruse:
інфінітыў, неазначальная форма дзеяслова
ĉeĥe:
infinitiv
france:
infinitif
germane:
Infinitiv, Nennform, Grundform
hispane:
infinitivo
hungare:
főnévi igenév, infinitivus
nederlande:
infinitief, onbepaalde wijs
portugale:
infinitivo
ruse:
неопределённая форма глагола, инфинитив
slovake:
infinitív
ukraine:
інфінітив, неозначена форма дієслова

administraj notoj

Неопределенный артикль: объяснение и примеры

Крейг Шривс

Эта страница содержит.
..
  • Тест для печати и отправки
  • Почему важны неопределенные артикли
  • Ключевые моменты

Что такое неопределенный артикль? (с примерами)

Неопределенный артикль — это слово «а» или «ан». Он используется перед существительным, чтобы определить его как что-то неспецифическое (например, что-то общее или что-то упомянутое впервые).

  • Я пират.
  • (Это означает неуказанного пирата, то есть не обсуждавшегося ранее.)

Неопределенный артикль контрастирует с определенным артиклем («the»), который определяет что-то как конкретное (например, что-то ранее упомянутое или известное, что-то уникальное или что-то, что идентифицируется говорящим).

  • Я пират.
  • (Имеется в виду конкретный убийца, т. е. тот, о котором говорилось ранее.)

Подробнее о неопределенном артикуле

Артикли относятся к определителям. Определитель стоит перед существительным, чтобы указать количество, принадлежность, специфичность или определенность.

Есть два типа статей:

  • Определенный артикль (“the”)
  • Неопределенный артикль (“а” и “ан”).

В этих предложениях сравнивается употребление неопределенного и определенного артиклей:

  • Передай мне молоток.
  • (Молоток неспецифичен, т. е. подойдет любой молоток.)
  • Передай мне молоток.
  • (Молоток специфический. Это молоток, известный говорящему и слушателю, например, тот, которым они только что пользовались.)
  • Мне нужен стул.
  • (любой стул)
  • Мне нужен стул.
  • (конкретный стул)
Почему важны неопределенные артикли

Есть два часто обсуждаемых вопроса, связанных с неопределенными артиклями.

(Выпуск 1) Выбор “an” или “a.”

«An» используется перед гласным звуком , а «a» используется перед согласным звуком . (Важным словом здесь является звук .)

Многие слова и сокращения, которые начинаются с гласных (обычно «у») начинаются с согласных звуков (например, единорог , уникальный , объединенный ,

Уиджа 88 ,

одноразовый ), и многие сокращения, начинающиеся с согласных, начинаются с гласных звуков (например, МОТ , ЛРС , НТУ ).

  • Сотрудник МО и представитель MAFF посетили объект NBC страны НАТО
    .
  • ( M и N инициализмов MoD (Министерство обороны) и NBC (Nuclear Biological and Chemical) произносятся как «en» и «em», то есть с гласными звуками. N и M акронимов NATO (Организация Североатлантического договора) и MAFF (Министерство сельского, лесного и рыбного хозяйства) произносятся как «нух» и «мух», т. е. с согласными звуками.)
  • У меня была уникальная возможность нанести неожиданный удар.
  • ( Уникальный привлекает букву “а”, потому что он начинается с согласного звука “юх”. Неожиданный привлекает “ан”, потому что он начинается с гласного звука “ух”.)

Эти примеры доказывают, что все дело в том, что слово после неопределенного артикля звучит как

и не обязательно, является ли его первая буква гласной или согласной.

(Выпуск 2) Написание должности или названия офиса со строчной буквы.

Название должности (например, президент , судья , директор ) или название должности ( парламент , суд , бухгалтерский отдел ) пишется строчной буквой, когда слово используется в его словарное определение (т. е. как имя нарицательное).

Некоторые авторы поддаются искушению писать такие термины заглавными буквами либо потому, что термины кажутся важными (ужасная причина давать слову заглавную букву), либо потому, что они путаются, зная, что такие термины могут быть написаны заглавными буквами, когда они относятся к конкретным людей или офисов.

Если перед названием должности или должности стоит неопределенный артикль («an» или «a»), велика вероятность того, что он используется в словарном определении (т. е. не как имя собственное), и в этом случае вы должны написать его со строчной буквы.

  • Премьер-министр сказал: “Быть премьер-министром – одинокая работа… нельзя руководить толпой”. (премьер-министр Маргарет Тэтчер). [правильно]
  • (Здесь премьер-министр определяет человека, а премьер-министра нет. Это просто словарное определение термина премьер-министр . Другими словами, первое является именем собственным, а второе это нарицательное существительное.)

Подробнее о статьях.

Ключевые моменты
Тест для печати
Помогите нам улучшить Grammar Monster
  • Вы не согласны с чем-то на этой странице?
  • Вы заметили опечатку?
Найдите нас быстрее!
  • При использовании поисковой системы (например, Google, Bing) вы быстрее найдете Grammar Monster, если добавите #gm к своему поисковому запросу.

Следующий урок >

См. также

Пройдите тест на неопределенный артикльЧто такое определенный артикль?Что такое прилагательные?Когда использовать an и a Глоссарий грамматических терминов

URL страницы

Что такое неопределенный артикль?

Неопределенный артикль — это небольшая, но неотъемлемая часть английской грамматики. Сегодня мы обсудим, что такое неопределенный артикль и как он служит общению.

Что такое неопределенный артикль?

Неопределенный артикль — это просто слово «а» или «ан», используемое перед существительным. Оно обозначает класс, к которому принадлежит существительное, но не делает существительное особенным.

Примеры

Сегодня днем ​​Тед пошел в магазин a .

Тед увидел осьминога в аквариуме.

Как видите, неопределенный артикль говорит нам о чем-то, что не является конкретным . В первом предложении Тед пошел в магазин, но мы не знаем, какой именно магазин это мог быть. Во втором предложении Тед увидел осьминога, но мы не знаем, был ли это конкретный осьминог или единственный.

Для сравнения, мы могли бы написать:

Сегодня днем ​​Тед пошел в свой магазин .

Тед увидел осьминога в аквариуме.

Эти модификации делают контекст более определенным: теперь мы имеем в виду конкретный магазин и конкретного осьминога. Вместо того, чтобы пойти в незнакомый магазин, Тед пошел в тот, который ему принадлежит. Вместо того, чтобы увидеть одного осьминога из потенциально нескольких, он увидел одного осьминога в аквариуме.

Выбор правильного неопределенного артикля

Наше обсуждение неопределенного артикля также должно прояснить, как выбрать правильный артикль в предложении.

Хотя и и и означают одно и то же, их включение зависит от следующего существительного или произношения. Неопределенный артикль и обычно используется перед словами, начинающимися с согласной. Неопределенный артикль и предпочтительнее перед словами, начинающимися с гласной или гласного звука.

Примеры

a b ird (неопределенный артикль стоит перед согласной)

a n o поле пера (неопределенный артикль предшествует гласной)

a n M BA (неопределенный артикль предшествует согласной букве, произносимой отдельно как гласный звук, начинающийся с инициализма)

Для слов и произношений, содержащих первую букву h, мы будем в основном использовать и , если звук h жесткий, и и , если звук h мягкий.

Томас только что сказал, что собирается купить ч орзе. (жесткий ч звук)

Скажи им, что я буду н ч наш.